Politurowanie.

Politurowanie to jedna z wielu technik wykańczania drewna, kojarzona głównie z meblami antycznymi, meblami z minionych epok. Polega na wielokrotnym nakładaniu na powierzchnię drewna politury (czyli szelaku rozpuszczonego w spirytusie), nadając mu  gładki, lśniący i estetyczny wygląd. Politurowanie jest sztuką najbardziej szlachetną i cenioną, bo wykonywaną od wielu już pokoleń niezmiennie według tych samych zasad,  od początku do końca wyłącznie ręcznie. Do tego owianą jakąś tajemnicą ,którą zgłębić udaje się tylko nielicznym.

     

*Pomocnik secesyjny z przełomu XIX/XXw., drewno i okleina orzech; (zdj. 1) oryginalny stan mebla,
(zdj. 2) stan mebla po renowacji i wykończeniu politurą szelakową.

W stolarstwie europejskim technika politurowania znana jest od końca XVIw. kiedy to  powszechnie zaczęto sprowadzać z Indii podstawowy składnik politury - szelak. Od tego czasu stała się  ona niezastąpioną częścią procesu wytwarzania mebli stylowych oraz ich późniejszej renowacji.

     

Technika kładzenie politury na drewno jest chyba najtrudniejszą częścią wykańczania mebla. Wymaga bardzo dużego doświadczenia, wiedzy oraz wprawy.  Tak jak w  przypadku fornirowania, jest bardzo pracochłonna, ale przede wszystkim czasochłonna. Składa się z kilu etapów, które należy wykonać z nieskazitelną precyzją. Praktycznie każdy ruch wykonany na meblu ma wpływ na efekt końcowy spolerowanej powierzchni, na której widoczne pozostaną wszelkie niedociągnięcia i niedopracowania, także te wynikające z początkowych prac przygotowujących mebel. W zależności od etapu polerowania, ale również gatunku i rodzaju drewna/okleiny, używa się różnej procentowo politury - od najmocniejszej w początkowej fazie tzw. gruntowania drewna, po najsłabszą w ostatnich pociągnięciach gąbką, kiedy to praktycznie usuwa się już tylko nadmiar oleju pozostałego na polerowanej powierzchni. Niekwestionowaną zasadą jest nakładanie politury wyłącznie za pomocą gąbki (tamponu), czyli kłębka waty zawiniętego w czystą bawełnianą szmatkę. Oczywiście dopuszczalne jest używanie pędzelków, np do rzeźb i retuszu małych elementów, czasem też przy  pierwszym gruntowaniu, choć trzeba podkreślić, że renomowany konserwator od początku posługuje wyłącznie gąbką. Każdy późniejszy etap polerowania, łącznie  z malowaniem takich elementów jak nogi, półki, wewnętrzna (widoczna) strona pleców mebla itp., odbywa się już tylko przez ręczne nakładanie politury tamponem.

     

Wyróżniamy cztery etapy politurowania:

1. przygotowanie drewna do politurowania
2. gruntowanie (zacieranie porów drewna przy pomocy pumeksu)
3. przegrunt (dokładanie politury z użyciem oleju)
4. wykończenie (ostateczne spolerowanie powierzchni drewna).

 

*Komoda Ludwik Filip z poł. XIXw., okleina mahoń piramida; (zdj. 1) oryginalny stan mebla,
(zdj. 2) stan mebla po renowacji i wykończeniu politurą szelakową.

(!) Historia politurowania sięga aż do Starożytnej Grecji, gdzie mistrzowie stolarstwa doskonale opanowali wykańczanie powierzchni mebli politurami.